İşe alım süreçlerinde hâlâ sık geçen ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu, eski İş Kanunu döneminden kalan bir ifadedir. Bugün aynı ihtiyaç, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında düzenlenen işe giriş sağlık raporuyla karşılanır. Bu yazıda terimin dayanağını, bugün hangi raporun istendiğini ve raporun nasıl alındığını özetliyoruz.
Terim nereden geliyor?
Ağır ve tehlikeli işler kavramı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 85. maddesine dayanıyordu. Hangi işlerin bu kapsamda olduğu ayrı bir yönetmelikle belirleniyor, bu işlerde çalışacakların işe elverişli olduklarının sağlık raporuyla belgelenmesi gerekiyordu. 85. madde ve sağlık raporuna ilişkin hükümler 6331 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.
Bugün hangi rapor isteniyor?
6331 sayılı Kanun ayrımı işyerinin tehlike sınıfı üzerinden yapar. İşyerleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde NACE faaliyet kodlarına göre az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılır.
Kanunun 15. maddesine göre tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. İşverenlerin ağır ve tehlikeli işler raporu olarak istediği belge, bugün bu kapsamda düzenlenen işe giriş sağlık raporudur.
Raporu kim düzenler?
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işler için rapor işyeri hekimi tarafından düzenlenir. İşyeri hekimi işyerinin kendi biriminde veya hizmet alınan OSGB'de görev yapar. Rapor, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ekindeki EK-2 formu üzerinden hazırlanır.
Hangi tetkikler yapılır?
Tetkikleri işyeri hekimi işin niteliğine ve maruziyete göre belirler. Tehlikeli işlerde sık istenen tetkikler aşağıdadır.
- Toz maruziyetinde akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testi
- Gürültülü işlerde odyometri
- Yüksekte çalışmada EKG ve göz taraması
- Kimyasal ve ağır metal maruziyetinde kan ve idrarda biyolojik izlem
- Gıda işlerinde portör muayenesi
Rapor ne zaman yenilenir?
Periyodik muayene çok tehlikeli sınıfta en geç yılda bir, tehlikeli sınıfta en geç üç yılda bir yapılır. İş değişikliğinde de muayene gerekir. İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte çalışanın talebiyle muayene yapılır.