İş sağlığı gözetimi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun işverene yüklediği en somut yükümlülüklerden biridir. Kanunun 15. maddesi; çalışanların işe girişlerinde, iş değişikliğinde, iş kazası ve meslek hastalığı ile sağlık nedeniyle verilen aralardan sonra işe dönüşlerinde ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirilmesini şart koşar.
Peki bu muayene neleri kapsar? Hangi çalışan için hangi tetkik zorunludur? Bu rehberde, sahada en sık karşılaştığımız sorular üzerinden işyeri sağlık taramalarının tam çerçevesini çiziyoruz.
Sağlık gözetiminin iki temel belgesi
Uygulamanın merkezinde EK-2 formu bulunur: İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ekindeki 'İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu'. İşe giriş raporu ve periyodik muayene raporu bu form üzerinden düzenlenir; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıf işyerlerinde formu işyeri hekimi imzalar.
Formun 'laboratuvar bulguları' bölümü, taramanın asıl konusudur: işyeri hekimi, işyerinizin risk değerlendirmesine göre hangi tetkiklerin yapılacağına karar verir. Mobil sağlık hizmetinin rolü tam bu noktada başlar. Tetkiklerin tamamı işyerinde, tek organizasyonda tamamlanır.
Maruziyete göre zorunlu tetkikler
- Toz maruziyeti (maden, çimento, döküm, mobilya): PA akciğer grafisi + solunum fonksiyon testi. Pnömokonyoz takibinde grafiler ILO standardına göre okunur.
- Gürültü maruziyeti (pres, dokuma, kompresör): sessiz kabinde odyometri; önceki odyogramlarla karşılaştırmalı eşik takibi.
- Kimyasal ve solvent maruziyeti (boya, plastik, matbaa): idrarda fenol, hippürik asit gibi biyolojik izlem belirteçleri + karaciğer enzimleri.
- Kurşun ve ağır metal maruziyeti (akü, galvaniz, kaynak): kanda kurşun, ZPP ve ilgili metal düzeyleri.
- Gıda ve temizlik işleri için portör seti. Gaita kültürü, gaita mikroskopisi, boğaz-burun kültürü ve akciğer grafisi.
- Yüksekte çalışma ve ağır fiziksel iş: EKG, tam kan, kan şekeri ve görme taraması ile işe uygunluk değerlendirmesi.
- Ekran başı çalışma: Ekranlı Araçlar Yönetmeliği kapsamında görme taraması.
Periyodik muayene sıklığı
Tetkiklerin tekrarlanma sıklığı işyerinizin tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli sınıfta en geç yılda bir, tehlikeli sınıfta üç yılda bir, az tehlikeli sınıfta beş yılda bir. Bu süreler üst sınırdır; işyeri hekimi gerekli gördüğünde daha sık muayene isteyebilir. Gürültü ve toz gibi maruziyeti olan pozisyonlarda yıllık takip fiili standarttır.
Taramayı işyerine taşımanın avantajı
Klasik yöntemde her çalışan için hastane randevusu, servis ve en az yarım günlük mesai kaybı hesaplanır. Mobil sağlık aracıyla aynı tetkikler kişi başı ortalama 15 dakikada tesis içinde tamamlanır; sonuçlar dijital arşivlenir ve EK-2 dosyanız denetime hazır teslim edilir. 200 kişilik bir tesiste bu fark, yüz iş gününe yakın tasarruf demektir.
Tehlike sınıfınıza uygun tetkik setini ve örnek tarama takvimini görmek için teklif formumuzu doldurabilir veya mevzuat sayfamızdaki tabloları inceleyebilirsiniz.